Sendikalara Baraj Değil, Sendikacılığa Ahlak Yasası Gereklidir

Onuncu Köy Sağlık ve Sosyal Hizmet Çalışanları Sendikası, kamu görevlileri sendikacılığında yeniden gündeme gelen yüzde 5 baraj tartışmasına ilişkin kapsamlı bir basın açıklaması yayımladı.

Onuncu Köy Sendikası, sendikacılığın asıl sorununun sendika sayısının fazlalığı değil; sendikal ahlakın, mali şeffaflığın, hesap verebilirliğin ve bağımsızlığın yeterince güvence altına alınmaması olduğunu vurguladı.

Açıklamada, sendikalar arasındaki rekabetin barajlarla sınırlandırılması yerine bütün sendikalar için aynı ahlaki, mali ve demokratik standartların zorunlu hâle getirilmesi istendi.

Sendikacılığın Asıl Sorunu Sendika Sayısı Değildir

Kamu görevlileri sendikacılığında yeniden yüzde 5 barajının gündeme taşınması, Türkiye’de sendikal örgütlenmenin geleceği açısından önemli bir tartışmayı başlatmıştır.

Biz, Onuncu Köy Sendikası olarak bu tartışmaya farklı bir yerden bakıyoruz.

Türkiye’de sendikacılığın asıl sorunu sendika sayısının fazlalığı değil; sendikal ahlakın, şeffaflığın, hesap verebilirliğin ve bağımsızlığın yeterince güvence altına alınmamış olmasıdır.

Bugün tartışılması gereken, kaç sendikanın var olacağı değil; sendikaların kime karşı sorumlu olduğu, üyelerinden topladığı aidatları nasıl kullandığı ve temsil ettikleri çalışanlara ne ölçüde hesap verdiğidir.

Bir sendikanın büyüklüğü, onun demokratik, bağımsız veya ilkeli olduğunun tek başına göstergesi değildir. Aynı şekilde üye sayısının azlığı da bir sendikanın var olma hakkını tartışmalı hâle getiremez.

Sendikal örgütlenme özgürlüğü yalnızca büyük örgütlere tanınmış bir ayrıcalık değildir.

Sendikalar arasında barajlarla rekabeti sınırlamak yerine, bütün sendikalar için aynı ahlaki, mali ve demokratik standartları zorunlu kılmak gerekir.

Çözümümüz: Sendikal Ahlak ve Şeffaflık Yasası

Onuncu Köy Sendikası olarak kamu görevlileri sendikacılığında kapsamlı bir reform yapılmasını öneriyoruz.

Bu reform; sendika aidatlarının şeffaf yönetilmesini, bağımsız mali denetimi, yönetici ayrıcalıklarının sınırlandırılmasını, sendikal demokrasinin güçlendirilmesini ve sendikal nüfuzun kişisel menfaat için kullanılmasına karşı etkili yaptırımlar getirilmesini kapsamalıdır.

1. Sendika Aidatları Tam Şeffaflıkla Yönetilmelidir

Üyelerden toplanan her kuruşun hesabı verilebilmelidir.

Sendikaların gelirleri, giderleri, yöneticilere yapılan ödemeler, temsil ve ağırlama harcamaları, taşınır ve taşınmaz mal varlıkları ile ilişkili kuruluşlara aktarılan kaynaklar standart bir mali raporlama sistemiyle kayıt altına alınmalıdır.

Sendika üyeleri, kendi sendikalarının mali durumunu açık ve anlaşılır biçimde görebilmelidir.

Aidatların tahsilinden harcanmasına kadar bütün mali süreçler kayıt altına alınmalı; üye aidatlarının amacı dışında kullanılmasını önleyecek açık, bağlayıcı ve denetlenebilir kurallar oluşturulmalıdır.

Üyenin ödediği aidat, yöneticinin tasarrufundaki özel bir kaynak değil; hesabı verilmesi gereken ortak bir emanettir.

2. Bağımsız Mali Denetim Zorunlu Olmalıdır

Sendikaların mali hesapları yalnızca kendi iç denetim organlarının değerlendirmesine bırakılmamalıdır.

Belirlenecek objektif ölçütlere göre bağımsız dış denetim uygulanmalı ve denetim sonuçları üyelerin erişimine açılmalıdır.

Sendikaların yıllık mali raporları, yönetici ödemeleri, büyük tutarlı harcamaları ve mal varlıklarına ilişkin bilgiler, kişisel verilerin korunması gözetilerek şeffaf biçimde yayımlanmalıdır.

Mali usulsüzlüklerin tespit edilmesi durumunda etkili, ölçülü ve caydırıcı yaptırımlar uygulanmalıdır.

Ancak bu sistem, devletin sendikaları siyasi veya idari baskı altına almasına dönüşmemeli; denetimin bağımsızlığı ve tarafsızlığı güvence altına alınmalıdır.

Denetim, sendikaları susturmanın değil, üyelerin haklarını korumanın aracı olmalıdır.

3. Sendika Yöneticiliği Kariyer Basamağı Olmaktan Çıkarılmalıdır

Sendikalar; siyasi partilere yönetici yetiştiren, kamu bürokrasisinde makam elde etmenin yolunu açan veya kişisel kariyer planlarının gerçekleştirildiği kurumlar değildir.

Sendika yöneticiliği, çalışanların haklarını savunmak için üstlenilen bir sorumluluktur. Bu sorumluluk, gelecekte elde edilecek siyasi makamların veya bürokratik ayrıcalıkların karşılığına dönüştürülmemelidir.

Onuncu Köy Sendikası olarak sendika yöneticiliği ile siyasi ve bürokratik kariyer arasında açık, bağlayıcı ve kanuni güvencelere dayanan sınırlar oluşturulmasını öneriyoruz.

Siyasi görevler için beş yıllık sınırlama

Sendikalarda yöneticilik yapan kişilerin, yöneticilik görevlerinin sona ermesinden itibaren beş yıl boyunca siyasi partilerin yönetim organlarında görev almaları, siyasi görev ve makamlara aday olmaları ve seçilmeleri kanunla sınırlandırılmalıdır.

Bu önerinin amacı, sendika yöneticiliğinin siyasi kariyer elde etmek amacıyla kullanılmasını önlemektir. Düzenlemenin kapsamı belirlenirken anayasal siyasi haklar ve ölçülülük ilkesi gözetilmelidir.

Bürokratik yükseliş için beş yıllık sınırlama

Sendika yöneticiliği yapan kamu görevlilerinin, sendikal görevlerinin sona ermesinden itibaren beş yıl boyunca, yöneticiliğe seçilmeden önce bulundukları görevden daha üst düzey bir idari veya bürokratik göreve atanmaları kanunla engellenmelidir.

Bu sınırlama, sendikal görevin kamu idaresinde terfi, makam, unvan veya yönetim yetkisi elde etmek amacıyla kullanılmasının önüne geçmeyi hedeflemelidir.

Kamu görevlilerinin kazanılmış hakları, olağan mali ve özlük hakları ile mesleki güvenceleri korunmalı; düzenleme sendikal faaliyet nedeniyle cezalandırmaya dönüşmemelidir.

Bu önerilerin anayasal haklarla uyumlu, açık ve ölçülü sınırlarla kanunlaştırılması esastır.

Hiçbir sendika yöneticisi, üyelerinin kendisine verdiği temsil yetkisini gelecekteki siyasi veya bürokratik makamlarının teminatı olarak görmemelidir.

Sendika yöneticiliği bir kariyer yatırımı değil, emeğe karşı üstlenilmiş bir sorumluluk olmalıdır.

Bu kuralların yalnızca başka sendikaların yöneticilerine değil, Onuncu Köy Sendikası yöneticileri dâhil bütün sendika yöneticilerine eşit biçimde uygulanmasını savunuyoruz.

Sendikacılık Bir Rant Kapısı Değil, Emek Mücadelesidir

Artık şu soruyu açıkça sormanın zamanı gelmiştir:

Sendikalar çalışanların haklarını savunmak için mi vardır, yoksa bazı yöneticilere makam, maaş ve ayrıcalık sağlamak için mi?

Makam araçları, yüksek yönetici maaşları, harcırahlar, huzur hakları, temsil ve ağırlama giderleri hangi ölçütlere göre belirlenmektedir? Bu harcamalar kim tarafından denetlenmektedir? Üyeler, kendi aidatlarından yöneticilerine ne kadar ödeme yapıldığını gerçekten bilmekte midir?

Sendikacılığın birileri için rant kapısına dönüşme ihtimali bile ciddi bir hesap verme sorumluluğunu gerektirir.

Bir sağlık çalışanı gece nöbetinde, bir sosyal hizmet çalışanı ağır çalışma koşullarında emeğinin karşılığını almaya çalışırken; onların aidatlarıyla oluşan kaynakların hangi gerekçelerle ve kimler için harcandığı sorgulanabilmelidir.

Biz sendika yöneticilerinin yaptıkları işin karşılığını almasına karşı değiliz. Üyelerinden hesap sorulmasını bekleyen ancak kendi harcamalarının hesabını vermeyen bir sendikacılık anlayışına karşıyız.

Üyenin alın terinden kesilen aidat, kimsenin makamını büyütmenin, kişisel konforunu artırmanın veya ayrıcalıklı bir hayat kurmanın aracı olamaz.

Sendika yöneticiliği fedakârlık gerektiren bir temsil görevidir; kişisel menfaat düzenine dönüşmemelidir.

Bütün sendikaların yönetici maaşlarını, makam aracı giderlerini, harcırahlarını, huzur haklarını ve diğer mali menfaatlerini üyelerinin denetimine açmasını istiyoruz.

Çünkü bizim için mesele kimin ne kadar büyük bir sendikayı yönettiği değil, kimin üyelerine ne kadar dürüstçe hesap verdiğidir.

Sendikacılıkta gerçek makam, yöneticinin oturduğu koltuk değil; üyesinin kendisine duyduğu güvendir.

4. Yönetici Hakları ve Ayrıcalıkları Sınırlandırılmalıdır

Sendika yöneticilerine ödenen ücretler, huzur hakları, harcırahlar ve diğer mali menfaatler açık kurallara bağlanmalıdır.

Yönetici ücretlerinin belirlenmesinde üyelerin iradesi esas alınmalı; yöneticilerin kendi mali haklarını denetimsiz biçimde artırmasının önüne geçilmelidir.

Sendika kaynaklarından karşılanan araç, konaklama, seyahat, temsil ve ağırlama giderleri gerekçeleriyle birlikte kayıt altına alınmalı ve denetlenmelidir.

Sendika yöneticiliği, üyelerin aidatları üzerinden ayrıcalıklı bir yaşam kurmanın aracı hâline gelmemelidir.

Sendika kaynakları kişisel zenginleşmenin değil, üyelerin ortak hak ve menfaatlerinin hizmetinde olmalıdır.

5. Sendikal Demokrasi Kanuni Güvenceye Kavuşturulmalıdır

Sendika yönetimlerinin üyelerinden kopmasını önleyecek demokratik mekanizmalar güçlendirilmelidir.

Genel kurul süreçleri, delege seçimleri, adaylık koşulları ve seçim harcamaları şeffaf olmalıdır.

Üyelerin bilgi edinme, yöneticilerden hesap sorma, denetim talep etme ve yönetime katılma hakları etkili güvencelere kavuşturulmalıdır.

Sendikalarda yönetim görevlerinin belirli kişilerin sürekli elinde kalmasını önleyecek demokratik görev süresi ve seçim ilkeleri tartışmaya açılmalıdır.

Üyelerin iradesini etkisizleştiren, adaylık yarışını fiilen ortadan kaldıran ve yönetimlerin denetlenmesini zorlaştıran uygulamalara karşı açık kurallar oluşturulmalıdır.

Sendikalar yöneticilerin mülkü değil, üyelerin demokratik örgütleridir.

6. Sendikal Nüfuzun Kişisel Menfaat İçin Kullanılmasına Yaptırım Getirilmelidir

Üyelik karşılığında maddi menfaat sağlanması, kamu görevlerinde ayrıcalık vaat edilmesi, sendika kaynaklarının kişisel veya siyasi amaçlarla kötüye kullanılması ve çalışanlara sendika tercihi nedeniyle baskı uygulanması etkili denetim ve yaptırım mekanizmalarına tabi olmalıdır.

Sendika yöneticilerinin kamu idareleriyle kurdukları ilişkiler, üyelerin haklarını savunmanın dışına çıkarak kişisel menfaat sağlamaya yöneldiğinde etkili hukuki denetime tabi tutulmalıdır.

Bu mekanizmalar keyfî uygulamalara izin vermemeli; delile, adil usule ve yargı denetimine dayanmalıdır.

Hiçbir çalışan, sendika tercihi nedeniyle ödüllendirilmemeli veya cezalandırılmamalıdır.

Sendikal güç, yöneticinin kişisel nüfuzu değil, çalışanın ortak hak arama gücü olmalıdır.

Büyük ve Küçük Sendikalar Aynı Kurallara Tabi Olmalıdır

Bizim önerdiğimiz düzen, küçük sendikaları korumak için büyük sendikalara karşı hazırlanmış bir ayrıcalık sistemi değildir.

Tam tersine bu öneri, bütün sendikaların aynı şeffaflık, dürüstlük ve hesap verebilirlik ilkelerine tabi olduğu bir düzen çağrısıdır.

Üye sayısı yüz binlerle ifade edilen bir sendika da birkaç yüz üyesi bulunan bir sendika da üyelerinin parasını aynı titizlikle korumalıdır.

Hiçbir sendika büyüklüğünü denetimden muafiyet gerekçesi olarak kullanamamalıdır. Hiçbir sendika küçüklüğü nedeniyle örgütlenme hakkından mahrum bırakılmamalıdır.

Sendikal rekabetin ölçüsü, hangi sendikanın önüne daha yüksek baraj konulduğu değil; hangi sendikanın üyelerine daha fazla güven, daha güçlü temsil ve daha fazla hesap verebilirlik sunduğu olmalıdır.

Sendikacılığın kalitesini barajlarla değil; demokratik işleyişiyle, mali dürüstlüğüyle ve üyelerine karşı sorumluluğuyla ölçmeliyiz.

Çağrımız Açıktır

Türkiye Büyük Millet Meclisine, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına ve bütün kamu görevlileri sendikalarına çağrıda bulunuyoruz:

Sendikacılığın sorunlarını çözmek istiyorsanız işe sendikaların sayısını sınırlamaktan değil, sendikacılığın güvenilirliğini güçlendirmekten başlayın.

Aidatların hesabını sorun.

Yönetici ayrıcalıklarını sorgulayın.

Siyasi ve bürokratik çıkar ilişkilerine karşı bağlayıcı güvenceler oluşturun.

Sendika yöneticiliğinin siyasi ve bürokratik kariyer basamağına dönüşmesini önleyecek yasal düzenlemeleri tartışmaya açın.

Üyelerin söz ve denetim hakkını güçlendirin.

Sendikal örgütlenme özgürlüğünü koruyun.

Çünkü gerçek sendikal reform, yeni sendikaların önüne engel koymak değil; bütün sendikaları üyelerine hesap verebilir hâle getirmektir.

Talebimiz Ayrıcalık Değil, Adalettir

Biz, Onuncu Köy Sendikası olarak kendimiz için istemediğimiz hiçbir ayrıcalığı başka sendikalar için de savunmuyoruz.

Önerdiğimiz bütün şeffaflık, denetim, siyasi ve bürokratik çıkar çatışmalarını önleme ve hesap verebilirlik kurallarının kendi sendikamız için de geçerli olmasını istiyoruz.

Çünkü sendikacılıkta ahlak, başkalarından talep edilen değil, önce kendimizden başlatılan bir sorumluluktur.

Sendikaların önüne baraj koyanlar, önce sendika yöneticilerinin önüne hesap verme zorunluluğu koymalıdır.

Bizim mücadelemiz sendikaların sayısını azaltmak için değil, sendikacılığın itibarını yükseltmek içindir.

Bizim talebimiz ayrıcalık değil, adalettir.

Bizim önerimiz yasaklarla sendikaları susturmak değil, kurallarla sendikal güveni yeniden inşa etmektir.

Sendikalara baraj değil; sendikacılığa ahlak, şeffaflık ve hesap verebilirlik gereklidir.

Onuncu Köy Sağlık ve Sosyal Hizmet Çalışanları Sendikası

Doğrunun Sesi, Emeğin Kalesi.